XAVFLI ISHLAB CHIQARISH OBYEKTLAЯI HAQIDA

Ma'lumot va identifikatsiya qilish tartibi

Xavfli ishlab chiqarish obyektlari — bu inson sog‘lig‘i, atrof-muhit va moddiy boyliklarga jiddiy xavf tug‘dirishi mumkin bo‘lgan obyektlar bo‘lib, ularda maxsus xavfli moddalar yoki texnik uskunalardan foydalaniladi. Bunday obyektlarni to‘g‘ri aniqlash (identifikatsiya qilish) va nazorat qilish sanoat xavfsizligining asosiy talablaridan biri hisoblanadi.

📌 Xavfli ishlab chiqarish obyektlariga kiruvchi holatlar

1️⃣ Xavfli moddalar bilan ishlaydigan obyektlar

• Portlash yoki yong‘in xavfi bo‘lgan moddalar;

• Tirik organizmga ta'sir darajasiga ko‘ra:

  • I daraja — o‘ta xavfli

  • II daraja — yuqori xavfli

  • III daraja — o‘rtacha xavfli

• Kimyoviy reaksiyalar natijasida issiqlik yoki gaz ajratib, o‘z-o‘zidan tarqalishi mumkin bo‘lgan portlovchi moddalar;

• Inson salomatligi va tabiat uchun xavfli konsentratsiyadagi moddalar bilan ishlanadigan, ishlab chiqariladigan, qayta ishlanadigan, hosil qilinadigan yoki saqlanadigan obyektlar.

2️⃣ Yuqori bosim yoki yuqori haroratda ishlaydigan uskunalar

• 0,07 MPa (0,7 bar) dan yuqori bosim ostida ishlaydigan uskunalar;

• Suyuqlikning normal atmosfera bosimida qaynalish haroratidan yuqori temperaturada ishlaydigan qurilmalar.

3️⃣ Yuk ko‘tarish yoki odam tashish mexanizmlari

• Minojali yoki minora turidagi kranlar;

• Eskalatorlar;

• Osma yo‘llar;

• Funikulyor (tog‘ temir yo‘llari).

4️⃣ Metallarni yuqori haroratda qayta ishlash obyektlari

• Qora va rangli metall eritmalari olinadigan;

• Ushbu eritmalar asosida qotishmalar ishlab chiqariladigan korxonalar.

5️⃣ Konchilik va yer osti ishlari

• Foydali qazilmalarni qazib olish;

• Boyitish ishlari;

• Yer osti sharoitida faoliyat yurituvchi sexlar, uchastkalar va maydonlar.

🧾 Xavfli ishlab chiqarish obyektlarini identifikatsiya qilish nima?

Bu — obyekt tarkibidagi xavfli elementlarni aniqlab, uni rasman “Xavfli ishlab chiqarish obyektlari” sifatida tan olish jarayonidir.

📍 Identifikatsiyadan keyin:

• Davlat reestriga kiritiladi;

• Korxona fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urtalashi kerak;

• Xavfsizlik bo‘yicha doimiy nazorat o‘rnatiladi.

📊 Xavfli obyektlar tiplariga bo‘linadi

📢 Nega bu ma'lumot muhim?

⚠️ Obyekt noto‘g‘ri identifikatsiya qilinsa:

• Sanoat avariyalari xavfi ortadi;

• Texnik nazorat sustlashadi;

• Korxona javobgarlikka tortilishi mumkin;

• Inson hayoti, sog‘lig‘i va atrof-muhitga zarar yetkazilishi ehtimoli yuqori bo‘ladi.

🛑 Tashkilotlar nimalarni bajarishi shart?

🔹 Ishlab chiqarish jarayonlarini tahlil qilish
🔹 Xavfli obyekt belgilarini aniqlash
🔹 Davlat reestriga kiritish
🔹 Majburiy sug‘urtani rasmiylashtirish
🔹 Sanoat xavfsizligi qoidalariga qat’iy rioya qilish

📚 Xulosa

Xavfli ishlab chiqarish obyektlarini o‘z vaqtida va to‘g‘ri identifikatsiya qilish — sanoat xavfsizligini ta’minlashning birinchi va eng muhim bosqichidir. Bu nafaqat xodimlar hayotini himoya qiladi, balki ishlab chiqarish barqarorligini ta'minlaydi va avariyalar oldini oladi.

🔹 Xavf bor joyda – nazorat bo‘lishi shart.
🔹 Sanoat xavfsizligi – taraqqiyot garovidir.